PDA

توجه ! این یک نسخه آرشیو شده میباشد و در این حالت شما عکسی را مشاهده نمیکنید برای مشاهده کامل متن و عکسها بر روی لینک مقابل کلیک کنید : بم و دیدنی های آن



Mehdi
30-08-2010, 06:45 PM
بم (You can see links before reply) يکي از شهرستان های کهن استان کرمان (You can see links before reply) است. بم (You can see links before reply)را فتح "ب" و تشديد "م" تلفظ مي کنند و بناي آن را به بهمن بن اسفنديار نسبت مي دهند. برخي از تاريخ نويسان مانند وزيري کرماني معتقدند افسانه هفتان بوخت، همزمان با سلسله کيانيان در بم (You can see links before reply) اتفاق افتاده است.
شهرستان بم (You can see links before reply)در 193 کيلومتري جنوب شرقي کرمان (You can see links before reply) و در منطقه دشت و بين رشته کوه هاي جبال بارز و رشته کوه کبودي قرار گرفته و همين رشته کوه هاي مرتفع اطراف بم (You can see links before reply)، باعث فراواني و غني بودن آب هاي زيرزميني منطقه شده در نتيجه بم (You can see links before reply) در طول تاریخ منطقه اي سرسبز، آباد، خرم و ثروتمند بوده است. ارتفاع شهر از سطح دريا 1050 متر و مساحت شهرستان بم (You can see links before reply)17755 کيلومتر مربع می باشد.
این شهرستان در مشرق و مركز استان كرمان (You can see links before reply) قرار گرفته، از شمال به شهرستان كرمان (You can see links before reply)، از مشرق به شهرستان هاي زاهدان (You can see links before reply) و ايرانشهر (You can see links before reply)، از جنوب به شهرستان جيرفت و از مغرب به شهرستان بردسير محدود است. كوير لوت (دشت لوت)، در قسمت شمال و شمال شرقي آن واقع شده و غرب آن كوهستاني است. منطقه بم (You can see links before reply)دو نوع آب و هواي سرد کوهستاني و آب و هواي گرم و خشک دارد.

شهر بم (You can see links before reply) يکی از کهن ترين مراکز شهرنشيني در ايران بوده است. گواه اين امر تپه هاي تاريخي "بيدرون" در ده کيلومتـــــــري شمال و تل آتشي در دارستان در فاصله 30 کيلومتري شرق بم (You can see links before reply) است که متعلق به هزاره هاي دوم تا چهارم قبل از ميلاد مسيح مي باشند. براين اساس زندگي در بم و اطراف آن از شش هزار سال قبل شکل گرفته و در دوراني از تاريخ در مکاني که امروز "ارگ" ناميده مي شود، تمرکزي به وجود آمده است.
با اين حال ما اطلاع زيادي از گذشته بم (You can see links before reply) نداريم و آنوبانینی تاکنون تاريخ مدوني در مورد این شهر به دست نیاورده است. اين شهر به علت قرار گرفتن در مسير يکي از مهمترين شاهراه هاي بين المللي عهد باستان به نام " راه ادويه" که از شعب اصلي و مهم راه ابريشم محسوب مي شده يکي از راه هاي تجارت بين شرق و غرب و داراي اهميت استراتژيک مهمي بوده است. آب و هواي مساعد و سرزمين حاصلخيز باعث رونق کشاورزي و دامداريي در بم بوده است. در اين شهر توليد ابريشم، ابريشم بافي و وضعيت پارچه بافي رونق زيادي داشته و پارچه هاي ابريشمي و کتاني بم در تمام دنياي قديم معروف و اهميت خاصي داشته است. صنعت ابريشم بافي به احتمال قوي از چين و از طريق جاده ادويه (از طريق هند) به بم (You can see links before reply) رسيده است.
علاوه بر شهر بم (You can see links before reply)، شهرهاي بزرگ ديگري مانند نرماشير، ريگان، دارزين و سنا در منطقه وجود داشته که اين شهرها تا قرن ششم هجري از آباداني فراوان برخوردار بوده و در دوره هاي بعدي از بين رفته اند. علاوه بر ارگ بم، آثار باقيمانده از اين شهرها و قلعه هاي باستاني با عظمت ديگري مانند قلعه هاي پيرماه شاه (افضل آباد)، قلعه جمالي و دارستان خود گواهی بر تمدن عظیم این منطقه است.
شهر بم (You can see links before reply) به علت تولید بهترین خرمای کشور نیز مشهور است. شهرت خرمای بم به حدی است که تقریبا تمام خرمای تولیدی کشور در هرکجا که تولید میشود به نام "رطب مضافتی بم" عرضه میگردد. علاوه بر خرما در زمینه مرکبات نیز بم دارای شهرت فراوان است و پرتقال بمی از معروفترین انواع پرتقال کشور محسوب می شود.
شهر بم (You can see links before reply) طی زمین لرزه شدیدی که در پنجم دیماه 1382 در آن رخ داد تقریبا با خاک یکسان شده و چندین هزار نفر از مردمش جان باختند.این حادثه که فاجعه بار ترین زمین لرزه جهان نام گرفت این شهر را به کلی زیر و رو کرده و بازسازی شهر با وجود کمک اکثر کشورهای جهان هنوز به پایان نرسیده است؛ آنوبانینی مشاهده کرده که با گذشتن بیش سه سال از وقوع زمین لرزه هنوز مغازه های شهر در کانکس مستقر هستند. و خانه بسیاری از مردم هنوز ساخته نشده است.




You can see links before reply (You can see links before reply)
نخل های به جای مانده از زلزله؛ بم (You can see links before reply)

منابع:
anobanini (You can see links before reply)
kermanmiras (dot) org

Mehdi
30-08-2010, 06:48 PM
در شمال شرقي شهر بم، (You can see links before reply)بر بالا و دامنه صخره اي عظيم، قلعه اي مستحکم را پي افکنده اند که اهالي محل آن را "ارگ (You can see links before reply)" می نامند که در واقع اين بناي سترگ، شهر قديـم بم است. ارگ بــم (You can see links before reply)و شهـــر آن از جمله قلعه هاي نظامي بسيار مهم و تاريخي به شمار مي رود.




You can see links before reply (You can see links before reply)
ارگ قدیم بم (You can see links before reply)؛ پس از زلزله؛ بم (You can see links before reply)

گرچه توضیحاتی که آنوبانینی در مورد این بنای عظیم بیان می کند بیشتر مربوط به زمانی است که هنوز بم (You can see links before reply) از زمین لرزه دهشتناک سال1382 کمر خم نکرده بود و شاید از بسیاری نتوان هم اکنون نشان گرفت. اما امید است با همکاری سازمان های بین المللی و تلاش دست اندر کاران میراث فرهنگی کشورمان دوباره بتوانیم شاهد بازسازی آن باشیم.
ارگ بم (You can see links before reply) نمونه کاملي از شيوه هاي معماري ايران است و نمونه هايي از قرنها معماري در آن به چشم مي خورد. ارگ بم (You can see links before reply) که بزرگترين مجموعه خشتي جهان است، به شکل قلعه هاي پرشکوه برفراز تپه اي به ارتفاع 61 متر چونان تاجي مرصع بر سر بناهاي تاريخي ايران، درخششي جاودانه دارد.



You can see links before reply (You can see links before reply)
ارگ قدیم بم (You can see links before reply)؛ پس از زلزله؛ بم (You can see links before reply)

پيرامون ارگ بم (You can see links before reply)، حکايت هاي تاريخي که گاه به افسانه مي ماند، فراوان است. ولي سعي بر اين است که مستندترين موضوعات باستان شناسي با مدد از تاريخ و معماري در معرفي هرچه بهتر اين بناي بزرگ دخالت داشته باشد. بنا به تحقیقات آنوبانینی سابقه تاريخي ارگ بم به موجب نوشته هاي تاريخي، از جمله حدودالعالم و تاريخ وزيري به دو هزار سال پيش مي رسد. شواهد زيادي از جمله وضعيت پلان مرکـــزي و تعدادي خشت موجود در خانه حاکم و خانه رئيــس سربازخانه ادعاي فوق را به اثبات مي رساند. در کل، از مجموع نوشته هاي دوران اسلامي و بررسي هاي مقدماتي معماري و باستان شناسي مي توان نتيجه گرفت که ارگ قبل از حکومت ساساني و احتمالا در دوره اشکاني ايجاد شده و چند حصار و دروازه، در اطراف آن وجود داشته است.

احتمالا ساکنين قلعه بم (You can see links before reply) معاش خود را از راه کشاورزي و پارچه بافي مي گذرانيده اند. پژوهش در نحوه زندگي و تاريخ ارگ احتياج به يک سري کاوش هاي منظم باستان شناسي دارد. ولي آنچه مسلم است سابقه تاريخي ارگ به قبل از اسلام مي رسد و در طول تاريخ، ارگ، بارها مورد يورش قرار گرفته و بازسازي شده است.
ارگ بم (You can see links before reply) با اين سابقه طولاني تا حدود 180 سال پيش از اين، محل سکونت عده اي از اهالي بم بوده و بعد از ترک و نقل مکان مردم، به دست فراموشي سپرده شده است. در اين مدت که بيش از 150 سال به طول انجاميده خرابي هاي جبران ناپذيري توسط عوامل انساني و عوامل طبيعي بر پيکره ساختمان ها وارد آمده است. مجموعه ارگ بم (You can see links before reply)، شامل شهر قديم و قلعه، قريب به 20 هکتار (طول ضلع غربي ارگ 520 و عرض آن 430 متر مي باشد) وسعت دارد.

سه سمت قلعه را باغ و خانه هاي مسکوني و زمين هاي کشاورزي محصور نموده و ضلع شمالي در امتداد رودخانه پشت رود قرار گرفته است. اين شهر قديمي از چهار قسمت تشکيل شده و به طـــور کلي شامل خندق گرداگرد حصـار، برج هاي ديده باني، مدخل قديمي، کوچه ها و خانه ها مي باشد. از سمت شمال شرقي يک حصار و از طرف جنوب چهارحصار قلعه را در بر مي گيرد. دور تا دور قلعه خندقي ژرف وجود دارد که آن را از يورش ها مصون مي داشته است. در مجموع 38 برج ديده باني در فواصل معين روي باروها قرار گرفته و آخرين بارو را خندقي عميق از اطراف جدا مي نموده است. بدون شک ايجاد قلعه ارگ بم بر بلنداي تپه اي سنگي بايد به دلیل موقعيت سوق الجيشي آن باشد. در ميان اين شهر، عمارت يا قلعه حاکم نشين بر روي صخره اي طبيعي بنا شده است. عمارت داراي پنج طبقه است که از خشت خام ساخته شده است.
واحدهاي شناخته شده گوناگون اين بنا به ترتيب عبارتند از: ورودي و محله عام نشين، دروازه دوم و اصطبل، دوازه سوم، سربازخانه و تشکيلات مربوط به آن، ساختمان مرکزي يا حاکم نشين.
واحدهاي شناخته شده در عامه نشين عبارتند از: راهرو اصلي (بازار)، مسجد جامع، نمازخانه، حسينيه، کاروانسرا، آب انبار، ميدان مدرسه، سابات جهودها، حمام و زورخانه و تعدادي خانه هاي قديمي.

در محله عام نشين، خانه هاي عمومي کنار کوه روي زمين مسطح بنا گرديده و از نظر شهرسازي و تشکيلات زندگي شهري مجموعه کاملي است. برخي از خانه هاي عام نشين از اهميت خاصي برخوردارند، زيرا اين خانه ها شامل بيروني و اندروني، بادگير، ايوان، اتاقهاي زمستاني و تابستاني و محلي جهت نگهداري اسب و احشام بوده و داخل حياط هر خانه چاه آبي در نظر گرفته شده است. تقريبا بيشتر خانه هاي عمومي متصل به هم ساخته شده غالب آنها به يکديگر راه دارند. در بعضي خانه ها حمام اختصاصي به چشم مي خورد و در تعدادي از آنها اصطبل را جدا از محل زندگي ساخته اند. تعدادي از خانه هاي ارگ بدون در نظر گرفتن مقاومت و باربري ستون ها دو طبقه ساخته شده اند که اين امر نشانگر روند ازدياد جمعيت در يکي از دوره هاي گذشته است. در ميان خانه هاي عمومي تضادهايي از نظر وسعت حجم و استقامت مشاهده مي شود.
بعد از ورودي، يک راه اصلي تا دروازه دوم کشيده شده، قسمتي از اين شاهراه، بازار شهر است که متاسفانه سقف هاي بازار منهدم شده و در حال حاضر ستون ها و قوسها باقي مانده است. آثار مغازه هاي نانوايي، روغنگيري و قفسه هاي خشتي در بازار، نشاني از رونق گذشته آن مي باشد. به موازات شاهراه، دو راه ديگر به دروازه دوم مي رسد.
در دوره اسلامي، در ارگ دو مسجد با نام هاي مسجد جامع و مسجد حضرت محمد و حسينيه شامل يک صحن، يک ايوان دو طبقه قرينه هم و چند اتاق ساخته شده است. سه منبر خشتي در حسينيه وجود دارد. زورخانه ارگ به شيوه ساير ورزشگاه هاي سنتي از چهار ايوان، يک گنبد و گود تشکيل شده است. در ارگ (You can see links before reply) يک کوچه سرپوشيده وجود دارد که به سابات جهودها شهرت دارد.

در محله عامه نشین يک حمام عمومي بوده که براثر بي خبري مردم به منظور استفاده از آجرهاي حمام، آن را به کلي منهدم کرده اند. دومين واحد ارگ (You can see links before reply) بعد از دروازه دوم، اصطبل و يک حصار و اطاق هايي براي نگهبانان است. از دروازه دوم تشکيلات مربوط به حاکم نشين واقع شده که اين قسمت از ارگ در شيب و بالاي کوه قرار گرفته است که اصطبل، اولين واحد اين بخش بوده و در محوطه آن آب انبار و در گوشه جنوب شرقي چاه آب تعبيه شده است.

با توجه به نوشته ها و کتب تاريخي زمان قاجاريه از جمله تاريخ وزيري، دستگيري لطفعلي خان زند و درگیری او با سربازان محمدعلي خان زابلي، در اصطبل اتفاق افتاده است. پس از اصطبل، دروازه سوم، سرباز خانه و خانه رئيس قشون مستقر در ارگ (You can see links before reply) مي باشد. در برج جنوب غربي سنگ آسيای بادي ديده مي شود. آسياي ارگ (You can see links before reply) تنها آسيای بادي است که در منطقه بم (You can see links before reply) ديده مي شود. اين آسيا در دوره قاجاريه ساخته شده است. چاهي عميق در سربازخانه ديده مي شود که اکنون فاقد آب است. از سربازخانه يک راه به طرف منطقه مرکزي قلعه کشيده شده که اين راه به حياط حاکم نشين مي پيوندد. هسته مرکزي يا حاکم نشين ارگ از دو ساختمان به نام چهار فصل و خانه حاکم تشکيل شده است. برج ديده باني مرکزي، حمام، حوض و چاه آب در اين قسمت وجود دارد. آثار مسير آبي از طرف غرب به سمت شمال و شرق و داخل حصار جنوبي وجود دارد که احتمالا بخشي از قنات به طور مداوم از ارگ (You can see links before reply) مي گذشته است.

عمارت چهارفصل، سه طبقه و قصر حکومت بوده و کليه اوامر و احکام مربوط به شهر و توابع آن در اين محل از طرف حاکم صادر مي شده است. در کنار عمارت چهارفصل، يک حمام اختصاصي و يک چاه آب ديده مي شود. آب آشاميدني ساکنان ارگ از چاه هايي در حياط خانه ها تامين مي شده است.

مصالح عمده بناهاي ارگ، خشت خام، ملات، گل رس و کاه و گاه به ندرت در بناي آن سنگ لاشه، آجر و تنه درخت خرما به کار رفته است. ارگ بم (You can see links before reply) تنها يک ورودي دارد که طاق ورودي آن قابل مقايسه با قوس هاي دوره ساساني است و دو برج طرفين و هشتي احتمالا در دوره صفويه به ورودي الحاق شده است. آثار دروازه ديگري در ضلع شمالي ارگ در محلي موسوم به "کت کدم" به چشم مي خورد که به ظاهر استفاده چنداني از آن نشده و يا کمي بعد از ايجاد حصار مسدود شده است. ارگ بم داراي يک راه اصلي از جنوب به طرف حاکم نشين و دو گذر به موازات آن و چند راسته شرقي و غربي است. 60 متر از راه اصلي بازار سرپوشيده بوده و آثار سنگفرش در قسمتهايي از راسته ها به چشم مي خورد.
از ويژگي هاي ارگ بم (You can see links before reply) چهار حصاري است که از سمت جنوب، حاکم نشين را بر مي گيرد و اولين حصار مطمئن ترين نقطه اتکايي است که مردم را از هجوم مصون مي داشته است. زيرا ارتفاع حصار تا 18 متر مي رسد و در فاصله 30 تا 40 متر برجهايي در نظر گرفته شده و پهناي حصار در مردگرد متجاوز از 6 متر است. برجهاي ديده باني در حصار علاوه بر تقويت و استحکام حصار و تسهيل امر ديده باني، محل استــراحت مامورين و نگهبانان بوده و کنگره ها و ترکش ها و برج ها در ديده باني و حراست قلعه نقش ارزنده اي داشته اند. حصار بروني ارگ را خندقي احاطه کرده است.

ارگ بم (You can see links before reply) به واسطه اينکه در مسير جاده شرق به غرب قرار گرفته، هميشه در طول تاريخ مورد توجه بوده و از اهميت خاصي برخوردار است. آخرين حادثه تاريخي (غیر از زلزله اخیر) که در اذهان مردم از ارگ (You can see links before reply) به يادگار مانده، دستگيري لطفعليخان زند بوسيله محمدعلي خان زابلي حاکم قلعه بم (You can see links before reply) است. ارگ بم تا سال 1254 هـجري قمري و غائله آقاخان محلاتي مسکوني بوده و تا هشتاد سال قبل، از حاکم نشين به عنوان ژندارمري و مرکز قشون نظامي استفاده شده و به عبارتي زندگي در ارگ از تاريخ ايجاد قلعه تا اواسط دوره قاجار به طور مدوام جريان داشته است.

منابع:
anobanini (You can see links before reply)
Kermanmiras (dot) org
cao (dot) ir
argebam (dot) ir
مدخل (بم) نوشته خسرو خسروي
Arthur Upham Pope، ed.، A survey of Persian art، Tehran 1977